Είστε εδώ
Αρχική Σελίδα > Slider > Το Φαρμακονήσι & η σημασία των νησίδων στο Αιγαίο

Το Φαρμακονήσι & η σημασία των νησίδων στο Αιγαίο

Του Αθ. Κόρμαλη Δικηγόρου – Πολιτικού Επιστήμονος

αντιπροέδρου της Επιτροπής Ενημερώσεως επί των Εθνικών Θεμάτων

Η νέα προκλητική ενέργεια της Τουρκίας (17/2/17) στο Φαρμακονήσι, όπου τουρκική ακταιωρός πραγματοποίησε άσκηση με πραγματικά πυρά εντός των χωρικών υδάτων (ανατολικά του Φ.) προστέθηκε στην πρόσφατη αλυσίδα προκλήσεων της Άγκυρας (Ίμια, Παναγιά (Οινουσσών), υπερπτήσεις Ελληνικού εδάφους και καθημερινές εμπλοκές με πολεμικά αεροσκάφη, επιβεβαιώνουν ότι παραμένει πάντα θερμή η Τουρκική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία από την Λήμνο μέχρι το Καστελόριζο δεν υπάρχουν σαφή θαλάσσια σύνορα και επομένως δεν υπάρχουν ούτε και εθνικά χωρικά ύδατα !

Οι Τουρκικές βλέψεις έφθασαν να αμφισβητούν – πλέον σε μόνιμη βάση – και την Ελληνική κυριαρχία και μάλιστα σε μία έντονα ρευστή εποχή στην έτοιμη να εκραγεί πολυτάραχη περιοχή.

 

Το Φαρμακονήσι (γ. πλάτος 37ο 17’ 21’’ και γ. μήκος 27ο 5’ 10’’) έχει μήκος ακτών 12.749 χλμ. και εμβαδό 3.866 στρέμματα. Ανήκει στο πολύνησο της Λέρου και αναφέρεται στην υπ’ αριθ. 21399/19.07.1947 Απόφαση του Στρατιωτικού Διοικητού Δωδεκανήσου (αρ. Φύλλου 48 στην Εφημερίδα της Στρατιωτικής Διοικήσεως Δωδεκανήσου) με τον αριθμό 4, στην κατηγορία ΙΙ (νησίδες) καθώς και στην Προκήρυξη αρ. 38 της 18.06.1947 του Σ.Δ.Δ. ως ανήκουσα στην επαρχία Λέρου (πίναξ Β’ σημ. 7). Σήμερα ανήκει στον Δήμο Λέρου (αρ. 18 ν.3800/57) μαζί με τις νησίδες Λέβιθα, Πηγανούσα, Αρχάγγελο, Τρυπητή, Στρογγυλή, Γλαρονήσι, Αγία Κυριακή. Έχει χαρακτηρισθεί ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους (ΦΕΚ τα Β’ 1176/2000).

Ευρίσκεται σε απόσταση 13,5 ν.μ. ανατολικά των Λειψών και 6,5 ν.μ. δυτικά των μικρασιατικών παραλίων (απέναντι από τη αρχαία Μίλητο). Σημαντικότερα ακρωτήρια (Β.Α.) Γέροντας, ευρισκόμενος απέναντι από το ομώνυμο, ιστορικό λόγω της ναυμαχίας, ακρωτήρι και (Β) τα Γρόσια.

Η ονομασία Φαρμακονήσι είναι σύγχρονη και προέρχεται από την αρχαία Φαρμακούσα, απαντωμένη στον Πλούταρχο στην αναφορά του για την σύλληψη και ομηρεία του Ιουλίου Καίσαρα. Η ονομασία προφανώς προέρχεται από κάποιο φαρμακευτικό βότανο, που εφύετο (ή φύεται) στο νησί.

Ο Μιχ. Σκανδαλίδης στο βιβλίο του «Ο νησιωτικός μικρόκοσμος  του Δωδεκανησιακού Αρχιπελάγους»  σελ. 40-41, μας πληροφορεί ότι στον χάρτη του  Z. Gastaldi (1575) σημειώνεται ως Ferimacο, σε χειρόγραφο του 1664 ως Formico και στον χάρτη του Αιγαίου των Michelot – Bremond (1715) ως Pormaco.

Περί τα μέσα του 13ου αιώνα το νησί Φαρμακούσα αναφέρεται ως ιδιοκτησία της Μονής Πάτμου (1263). Τον 16ο αιώνα θα επισκεφθεί το νησί ο P. Reis και θα σημειώσει το ακατοίκητό του και τα ερείπια εκκλησίας (προφανώς οι τέσσερις θόλοι στην όρμο Θόλοι), («κατακτητική ναυσιπλοΐα στο Αιγαίο»). Το νησί υπήρξε κέντρο διέλευσης πειρατών, εμπολέμων, λαθρεμπόρων και αρχαιοκαπήλων (ναυάγια).

Κατοικήθηκε από παλαιοτάτων χρόνων (αρχαία Φαρμακούσα), με ιδιαίτερα σπουδαία γεωγραφική θέση (ανάμεσα στην εκβολή του Μεάνδρου και την Μίλητο) διατηρηθείσα και επί Βυζαντίου αλλά και στους μεταγενέστερους αιώνες. Ο σεισμός του 156 μ.Χ., που συνεκλόνισε την περιοχή, προφανώς επηρέασε την ζωή στο νησί.

Το Φαρμακονήσι βάσει του αρ. 15 της Συνθήκης Ειρήνης της Λωζάννης (24.07.1923) μεταξύ Τουρκίας και Συμμάχων Δυνάμεων περιήλθε στην Ιταλία (Η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας παντός δικαιώματος και τίτλου επί των κάτωθι απαριθμουμένων νησιών , τούτεστι της Ρόδου …. Καλύμνου, Λέρου … και των νησίδων των εξ αυτών εξαρτωμένων …).

Στις 04.01.1932 υπογράφεται σύμβαση Ιταλίας – Τουρκίας, η οποία αναφέρεται σε λεπτομερή οριοθέτηση της διαχωριστικής γραμμής. Ακολουθεί σε εκτέλεσή της το Πρωτόκολλο της 28.12.1932.

Στην συνέχεια με το αρ. 14 § 1 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων (10.02.1947) μεταξύ της Ιταλίας και νικητριών δυνάμεων «η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα εν πλήρη κυριαρχία τας νήσους της Δωδεκανήσου κατωτέρω απαριθμουμένας, ήτοι Αστυπάλαια… Λέρο … ως και τας παρακειμένας νησίδας».

Το Φαρμακονήσι, ανήκον στο πολύνησο της Λέρου, προσαρτήθηκε με τον ν. 518.03.01.1948 (ΦΕΚ 7Α΄/1948), όπου στο άρθρο 2 ορίζεται η γραμμή συνόρων μεταξύ της Δωδεκανήσου και της Τουρκίας. Ειδικότερον στο σημείο 47, ορίζεται ότι η συγκεκριμένη γραμμή (συνόρων) είναι 3,4 ν.μ. προς 107ο από Ν.Α. άκρα νήσου  Pharmako˙ και στο σημείο 48,  η γραμμή συνόρων ορίζεται στο μέσο της γραμμής της ενούσης την Ν.Α. άκρα της νήσου Pharmako με την άκρα Monodendri (TeK Agac Buenu).

Το Φαρμοκονήσι έχει ιδιαιτέρα εθνική σημασία, καθόσον ευρίσκεται εκτός των χωρικών μας υδάτων (13,5 ν.μ. από Λειψούς και 6,5 ν.μ. από μικρασιατικές ακτές). Για να αντιληφθούμε την προσφορά του σε ελληνικά χωρικά ύδατα αρκεί να σκεφθούμε ένα κύκλο με κέντρο την νησίδα και ακτίνα 6.ν.μ (11.112 μ), καθώς και 10 α.μ. στον αέρα, για να συμπεράνουμε ότι το Φαρμακονήσι προσφέρει 250.000 τουλάχιστον στρέμματα εθνικό χώρο! εξ’ού και το έκδηλο τουρκικό «ενδιαφέρον».

Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η προκλητικότητα της Άγκυρας θάναι «συνήθης» ή μπορεί να εξελιχθεί σε μεγάλη κρίση στο Αιγαίο. Όσο μάλιστα πλησιάζει το Δημοψήφισμα και ο Τ. Ερντογάν αισθανθεί ότι ηττάται, τόσο είναι πιο επικίνδυνες στις διμερείς σχέσεις οι τονωτικές σωβινιστικές ενέσεις…

 

Χάρτης του πολύνησου Λέρου και Λειψών (Χ.Υ.Υ.Π.Ν. αρ. 422, εκδ. 1982). Πάνω δεξιά το Φαρμακονήσι.

 

 

 

 

 

mm
Αθ. Κόρμαλης
Γεννήθηκα στήν Ἀθήνα τό 1958 καί μεγάλωσα στόν Δῆμο Ζωγράφου. Πτυχιοῦχος Νομικῆς Ἀθηνῶν καί Δημοσίου Δικαίου καί Πολιτικῶν καί Οἰκονομικῶν Ἐπιστημῶν. Ὑπηρέτησα στό πολεμικό Ναυτικό (Γραφεῖο Δικαίου Θαλάσσης Ὑπ.Ἐξ.) Ἕνα ταξίδι (1984) (μέ ἀφορμή ἀγῶνες Στίβου), στήν Στάρα Ζαγόρα καί τήν Φιλιππούπολη, καθώς καί μία ἀποστολή στήν Νοτ. Ἰταλία καί Σικελία (στούς Ἑλληνοφώνους καί τούς Ἀρβανίτες) ἦταν ἡ ἀφορμή νά ξεκινήσει ἡ βαθύτερη ἐνασχόληση μέ τήν Ἑλληνική Γραμματεία, τόν Πολιτισμό, τήν Ἱστορία, τήν Παράδοση τήν Γλῶσσα τήν προσπάθεια γιά τά Δίκαια τῶν ἑλληνικῶν μειονοτήτων, ἑλληνοφώνων καί Ἀποδήμων. Μακρυά (πολύ μακρυά...) ἀπό τά κόμματα ἀπό τό 1979, πίστεψα στόν ἀγῶνα τήν ἀγωνία καί τήν προσφορά τῶν συλλόγων (συν+λόγος) μέ συνεχή δράση, διάλογο, συνεργασία καί σεβασμό στήν γνώμη τοῦ ἄλλου. Ἀνατ. Ρωμυλία, Νοτ. Ἰταλία (Ἀπουλία, Καλαβρία, Σικελία), Παλαιστίνη, Μοναστήρι, Βορ. Ἤπειρος, Ἕδρες διδασκαλίας τῆς Ν. Ἑλληνικῆς, στά ξένα Πανεπιστήμια, Ἑλληνικές Κοινότητες τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἦταν τά ἐρεθίσματα καί οἱ σταθμοί ἐμπειριῶν γιά τήν διάσωση τοπικῶν ἑλληνικῶν διαλέκτων, τήν διάδοση τῆς Ν. Ἑλληνικῆς καί τῆς λαϊκῆς μας παράδοσης. Ἱδρυτικό μέλος σέ συλλόγους καί ἑνώσεις («ΕΝΩΣΗ ΧΕΙΜΑΡΡΙΩΤΩΝ», «Ἰνστιτοῦτο Δια-βαλκανικῶν Σχέσεων» κ.ἄ.) Πρόεδρος στόν Ἐπιστημονικό Σύλλογο Νέων τῶν Ἀμπελοκήπων (ΕΣΝΑΜ) τῶν Ἀθηνῶν (ΕΣΝΑ), στόν ΟΔΕΓ (Ὀργανισμό γιά τήν Διάδοση τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης). Συγγραφέας βιβλίων σχετικῶν μέ τίς Ἀλησμόνητες Πατρίδες: (Ἀνατ. Ρωμυλία, Ἀνατ. Θράκη) τήν Ἑλληνική Ἱστορία, (Σκιαδικά, Μάχη Μαραθῶνος, Ἐκτέλεση Ἰ. Δραγούμη), τά Ἑλληνικά Δίκαια στό Αἰγαῖο Πέλαγος, (Ἡ ἀπάντηση στήν τουρκική πρόκληση) τήν Ἀντίσταση στήν Βορ. Ἤπειρο. Καί ἡ Ἰθάκη νά φαντάζει ἀκόμη μακρυά... Οἱ ἐμπειρίες πολλές, ἡ ἠθική ἱκανοποίηση μικρή. Κανείς δέν ξέρει ἄν καί τί πετύχαμε σ’αὐτήν τήν προσπάθεια. Ὅμως, σίγουρα, ἡ συνείδηση εἶναι καθαρή καί ἥσυχη...

Αφήστε μια απάντηση

Top